Skip to main content
Naar homepage

Gezinsgericht werken: de kracht van samenwerkende behandelaren

24 september 2025

Gezinsgericht werken betekent dat hulpverleners niet alleen naar een jongere kijken, maar ook naar het gezin en de bredere context. Zo wordt duidelijk wat er werkelijk speelt. Deze integrale aanpak leidt tot betere resultaten. Twee deskundigen vertellen wat er nodig is om gezinsgericht werken landelijk de norm te maken.

Jozien Snijders is klinisch psycholoog, psychotherapeut en relatie- en gezinstherapeut en (aftredend) bestuurder bij Youz (Parnassia Groep). Marie-José van Mook is klinisch psycholoog/psychotherapeut/IMH-specialist en Inhoudelijk Directeur Jeugd ggz en directeur regio Twente, beide van de Dimence Groep. Marie-José treedt in november aan als bestuurder bij Youz.

Jozien Snijders

Kwetsbaarheden tijdig opsporen

“De helft van de psychiatrische ontregeling wordt zichtbaar vóór het veertiende levensjaar van een kind”, zegt Jozien. “En 75% voor het 24e. Sommige stoornissen zijn intergenerationeel of erfelijk. Het is dus belangrijk om die kwetsbaarheden tijdig te signaleren en ook ouders in beeld te hebben. Bij Youz zien we kinderen en ouders in principe altijd samen. ”

Organisatie- en stoornis overstijgend werken

Gezinsgericht of contextueel behandelen betrekt niet alleen de cliënt, maar ook het gezin en netwerk bij de analyse en behandeling. “De kracht zit in het netwerk van behandelaren die organisatie- en stoornis-overstijgend samenwerken”, aldus Marie-José. “Bij volwassenenzorg kijken we ook naar ouderschap, de ouder-kindrelatie en de ontwikkeling van het kind. Andersom houden we bij de behandeling van een kind rekening met de ouder-kindrelatie, de gezinscontext en mogelijke kwetsbaarheid bij de ouder. Ook bredere factoren zoals familie, werk, veiligheid en huisvesting spelen mee.”

Marie-José van Mook

Portret foto Marie Jose van Mook
"Besef dat een gezin bestaat uit ouders, (volwassen) kinderen en dat daar geschikte financiering bij hoort"

Een kanteling

Wat maakt deze aanpak anders dan traditionele jeugd-ggz? Jozien: “Het is een kanteling. We kijken niet meer sec vanuit de psychiatrie, maar ook vanuit licht verstandelijke beperking en jeugdzorg. Samen kijken we: wat heeft dit gezin nodig en welke hulp kunnen we inzetten?
Een geïntegreerde aanpak, dus niet na elkaar of in stukjes. De plannen verschillen per gezin, het is een aanpak op maat.”

Voorbeelden van samenwerking

Echt samenwerken vraagt om vertrouwen in elkaars expertise. Marie-José noemt de samenwerking van Dimence en jeugd-ggz met het Deventer ziekenhuis. “We bieden samen behandeling en begeleiding aan vrouwen met een psychiatrische kwetsbaarheid en een kinderwens of zwangerschap. Door geïntegreerd te kijken verklein je het risico dat psychische ontregeling doorgaat van generatie op generatie.”

Beter Thuis-teams

Ook Youz legt al jaren de focus op integrale gezinsbehandeling. Parnassia Groep heeft consortia opgericht die volledig gezinsgericht werken, met de expertise van meerdere domeinen. “Ik ben trots op onze ambulante Beter Thuis-teams voor gezinnen met meervoudige en complexe problemen”, zegt Jozien. “Hierin werken jeugd- en volwassenenpsychiatrie, opvoedhulp, zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking en het sociaal domein samen. Ook de IMH-teams, gericht op jonge kinderen en hechting zijn waardevol.” IMH staat voor Infant Mental Health, ouder-kindbehandeling.

Betere ouder-kindrelatie

Gezinsgericht behandelen helpt gezinnen hun veerkracht te versterken. Dit verbetert de mentale gezondheid van alle gezinsleden en voorkomt uithuisplaatsingen.

“Uit wetenschappelijk onderzoek van zowel de Beter Thuis-teams van Youz als de geïntegreerde gezinsaanpak van de Dimence Groep blijkt dat kinderen makkelijker herstellen als de ouders ook behandeld worden. De ouder-kindrelatie en de communicatie verbeteren vaak ingrijpend.”

"Een angstig kind behandelen heeft geen zin als de oorzaak ligt in stress bij de ouders vanwege schulden."

Aansluiting bij hervormingsagenda Jeugd

Gezinsgericht werken sluit naadloos aan bij actuele beleidsvragen zoals de Hervormingsagenda. “Als zorgverzekeraars en gemeenten de handen ineenslaan met professionals en goed kijken welke zorgvragen wel en niet onder de Jeugdwet vallen, kunnen kosten dalen en blijft er meer ruimte voor passende hulp”, aldus Jozien.

Voorbeeld uit de praktijk

“Bij sommige gemeenten werken onze professionals mee in wijkteams”, vertelt Marie-José. “Daar kijken we breed naar de vraag. Een angstig kind behandelen heeft geen zin als de oorzaak ligt in stress bij de ouders vanwege schulden. Dan moet je ook schuldhulpverlening inschakelen. Zo blijft ggz-hulp financieel beschikbaar voor de kinderen die het echt nodig hebben.”

Financiering

De Nederlandse ggz vraagt in het verkiezingspamflet Een mentaal gezonde toekomst om tijdige en passende zorg voor iedereen die hulp nodig heeft. Flexibel en georganiseerd rondom de persoon. Daarvoor is heldere financiering nodig. Jozien: “Zeker 20% van de Jeugdwet-zorg betreft behandeling van ouders die nog niet bereid zijn om zelf in zorg te gaan. Gezinsgericht werken is daarom gebaat bij een toeleidingtarief voor zorg aan ouders, zodat de financiële druk op de Jeugdwet afneemt. Daarnaast vind ik dat ook wetenschappelijk onderzoek naar systemisch werken gefaciliteerd moet worden.”

Visie en stip op de horizon

Hoe kan de politiek verder bijdragen? “Het begint bij het besef dat een gezin bestaat uit kinderen én volwassenen en dat daar dus ook geschikte financiering bij hoort.

Behandelaren moeten ruimte hebben om te doen wat goed is voor het gezin, zonder discussie over wie betaalt.”
In november geeft Jozien het stokje door aan Marie-José. Haar droom: “Dat Youz het eerste topklinische certificaat voor gezinsbehandeling behaalt. Zodat Beter Thuis als werkwijze een gecertificeerd, volledig ontwikkeld en onderzocht specialisme wordt voor heel Nederland.”

Marie-José: “Ik kijk ernaar uit dat we kunnen aantonen dat we met gezinsgericht werken het risico van de overdracht van psychische ontregeling van generatie op generatie verkleinen. Het doel is een fijner leven voor gezinnen. Onze organisaties en de Nederlandse ggz hebben deze werkwijze al omarmd. Nu nog de landelijke opschaling!”