Tekort woonplekken zet mensen met psychische klachten in ongewenste pauzestand

Het systeem rond woonplekken voor mensen met psychische klachten loopt vast. Uit onderzoek van Companen, uitgevoerd in opdracht van de Nederlandse ggz, blijkt dat mensen na een klinische behandeling, forensische verblijfszorg of traject in beschermd wonen te lang moeten wachten op een beschikbare huurwoning. De eerste inschattingen laten zien dat er jaarlijks 7.750 woonplekken nodig zijn om dit op te lossen.

Door het onderzoek is voor het eerst inzichtelijk gemaakt wat er nodig is aan woonplekken voor mensen met psychische problemen. Ruth Peetoom, voorzitter van de Nederlandse ggz ziet duidelijke knelpunten: “Uit een eerdere uitvraag onder ggz-instellingen blijkt dat 64% van de mensen langer dan een jaar moet wachten tot er een zelfstandige woonplek voor ze beschikbaar is. Daardoor wordt het voor deze mensen moeilijk om deel te nemen aan het gewone leven. Terwijl zij wel klaar zijn voor de volgende stap buiten de instelling.”

Herstel staat stil als meedoen niet mogelijk is

Als mensen niet verder kunnen na hun behandeling in een eigen huurwoning, al dan niet met begeleiding, komt hun herstel stil te staan. Peetoom: “Meedoen vanuit je eigen plek, ook na een klinische behandeling of verblijf in beschermd wonen, is het beste voor je mentale welzijn en heeft dus een positief effect op de manier waarop wij iemand behandelen of begeleiden. Dan is er weer een leven naast de klachten. Denk aan vrienden of familie thuis kunnen uitnodigen of een postadres hebben zonder instellingsnaam erboven.”

Ondanks urgentie vallen mensen na ggz-behandeling buiten de boot

Vanaf 1 juli 2026 staat gepland dat de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting ingaat. Volgens deze wet moet regionaal en lokaal meer gestuurd worden op de huisvesting van mensen die met urgentie een woning zoeken, zoals mensen die een woning zoeken na een verblijf in een ggz-instelling of beschermd wonen. “Mensen die uit een zorg- of begeleidingstraject komen, horen bij de groep mensen met urgentie en moeten dus voorrang krijgen op de woningmarkt", legt Peetoom uit. “Tegelijkertijd zien we dat er nu al niet genoeg woningen zijn om alle groepen van een plek te voorzien. Omdat er voor ouderen en statushouders al bepaalde afspraken zijn gemaakt, zijn we bang dat mensen die na een psychische behandeling huisvesting nodig hebben buiten de boot vallen. Om dat te voorkomen, moeten wij samen met gemeenten en woningcorporaties aan de slag. Wij staan klaar.”

Webinar Huisvestingsopgave in de ggz

Op 12 mei organiseerden de Nederlandse ggz en Companen het webinar Huisvestingsopgave in de ggz over de groeiende behoefte aan passende woonplekken voor mensen met psychische problematiek. Tijdens het webinar werden de uitkomsten gedeeld van een landelijk onderzoek naar de totale huisvestingsopgave, variërend van beschermd wonen en forensische zorg tot tussenvormen en aanvullende voorzieningen zoals Skaeve Huse. De inzichten bieden concrete handvatten voor gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties om regionaal samen te werken aan passende woonoplossingen.