Kleine duurzame aanpassingen, grote impact: GGZ NHN bewijst dat het kan

Tekst: Patty Zoet, datum: 23 december, leestijd: 8 minuten

Duurzaamheid is in veel zorgorganisaties een ingewikkeld dossier. Het vraagt veel tijd, geld en inzet van personeel, patiënten en leveranciers. GGZ Noord-Holland-Noord (GGZ NHN) laat zien dat dit een misvatting is. De organisatie is duurzaamheidskoploper in de sector. En dat in slechts tien jaar tijd, met acht uur coördinatie per week. Freddie Ong, adviseur vastgoed en duurzaamheid legt uit hoe.

Kleine aanpassingen, grote impact

Duurzaamheid moet groots. Het is een hardnekkig misverstand. ‘De kracht zit ’m juist in klein beginnen’, legt Freddie uit. Dat klinkt tegenstrijdig voor een organisatie die haar operatie startte met zonnepanelen. Destijds, in 2016 nog een gedurfde stap? Toch ligt volgens Freddie de winst in kleine procesaanpassingen waar medewerkers nauwelijks iets van merken.

Freddie: ‘Wij begonnen onze verduurzamingsoperatie via onze leveranciers. Heb jij een duurzamer alternatief? Die vraag kregen zij allemaal.’ Wie anno 2026 een pen of notitieblok besteld, krijgt een recyclebaar alternatief. Eenzelfde logica is toegepast in het wagenpark: niet in één keer volledig elektrisch, maar iedere vervangingsronde benutten. 83% van de voertuigen is inmiddels elektrisch. Niemand ervaart hierdoor extra werkdruk, maar de impact is groot.

‘En dat is belangrijk’ legt Freddie uit: ‘Ons werk vraagt veel van medewerkers. Onze cliënten komen hier in moeilijke fases. Ik vind: duurzaamheid mag hen niet belasten. Dus hou aanpassingen klein.’

Experimenteer

Sommige duurzame stappen dienden zich onverwacht aan. Als cadeautjes. Zo tipte een aannemer Freddie over circulair slopen. Een kostenbesparing van tien procent voorspelde hij.

Het bestuur stemde in en de oude kliniek in Heiloo werd circulair gesloopt. Het resultaat overtrof ieders verwachting: 15% lagere sloopkosten, 1% restafval, en een besparing van €30.000. ‘Het pand zat vol herbruikbaar hout en baksteen. Ook zo’n cadeautje’.

Niet ieder initiatief verliep vlekkeloos. Toen de organisatie de wegwerpbekers afschafte en medewerkers én bezoekers vroeg voortaan eigen mokken mee te nemen, zorgde dat voor weerstand. Eén medewerker bracht zelfs plastic bekers van huis mee. Freddie ging het gesprek aan. ‘Ik ontdekte dat deze medewerker juist goede duurzame ideeën had, maar zich niet gehoord voelde.’

Foto: Marcel Kramer, Elektrotechnisch specialist bij GGZ NHN

Maak medewerkers mede-eigenaar

GGZ NHN betrekt medewerkers, proceseigenaren en teams op laagdrempelige wijze bij ieder verduurzamingsinitiatief. Net als leveranciers krijgen zij de vraag: hoe maken we jouw bestaand werkproces duurzamer? ‘Dan komen collega’s met ideeën waar je zelf niet aan dacht.’ Zo begon het personeel van de ICT-afdeling uit zichzelf kartonnen dozen in te zamelen. Oude hardware schenken zij aan goede doelen. Freddie: ‘Duurzaamheid wordt dan iets wat je doet, niet iets waar je over vergadert.’

Duurzaamheid in je DNA

GGZ NHN is inmiddels zo ver dat duurzaamheid uit het strategisch beleidsplan is gehaald. Niet omdat het minder belangrijk is, maar omdat het vanzelfsprekend is. ‘We werken een aantal thema’s verder uit.

De nieuwe kliniek in Heiloo, die komende zomer opent, staat symbool voor de koplopersrol van GGZ NHN. Gebouwd met duurzame materialen, door geselecteerde leveranciers via werkprocessen die verantwoord zijn ingericht. ‘Werkte je als leverancier niet milieuvriendelijk? Dan was er geen plek voor je in dit project.’ De komst van de kliniek vervult Freddie met trots. ‘Andere organisaties vragen ons regelmatig om advies. Ik ga de rondleidingen in het nieuwe pand alvast inplannen haha!’

Toch is GGZ NHN nog niet klaar. Reparatie- en vervangingskosten van duurzamere installaties is nu nog duur. ‘Dat wordt in de toekomst vast beter.’ Een andere grote wens is verduurzaming van voeding en de keukens. ‘Onze leverancier wil graag, maar intern moeten we nog wat processen ombuigen. Dat wordt de volgende grote stap.’ Andere speerpunten zijn: het verduurzamen van het woon-werkverkeer, een verdere analyse van het afvalproces, gepaster voorschrijven van medicatie, en verbetering van de medicatielogistiek.

GGZ NHN bewijst dat het kan

‘Begin klein. Experimenteer. Betrek medewerkers. Houd het licht en simpel.’ Het is een werkwijze die in kleine teams, met geringe ureninvestering, mogelijk is. Zo maak je milieuvriendelijk en toekomstbestendig werken vanzelfsprekend onderdeel van goede zorg, én een betere toekomst voor ons allemaal.

Foto's door: Sjoerd van der Hucht