Online leerprogramma helpt zorgprofessionals verduurzamen

Tekst: Patty Zoet, Publicatiedatum: 16 december 2025, leestijd: 5 minuten

Met 2200 medewerkers in dienst, jaarlijks 15.000 cliënten in zorg én aangesloten bij de Green Deal Zorg voelt GGZ Rivierduinen de verantwoordelijkheid zijn werkzaamheden te verduurzamen.

GGZ Rivierduinen, Stichting De Opbouw en projectleider van het leerprogramma Aafke Zwart (Impact+) ontwikkelden samen met ActiZ, VGN, Groene Zorg Alliantie, de Nederlandse ggz, en andere zorgorganisaties een online leerprogramma dat zorgprofessionals helpt hun werkdag te verduurzamen. Duurzaamheidscoördinator Celeste Kastel kijkt uit naar de lancering.

Kaas versus hummus

Waar andere organisaties bewust kiezen voor technische verduurzaming van bijvoorbeeld gebouwen, afvalstromen of logistiek, richt Rivierduinen zich op thema 2 uit de Green Deal Zorg: bewustwording en educatie. Celeste: ‘Het programma daagt je uit na te denken. Over het milieueffect van je woon-werkverkeer bijvoorbeeld. En de impact van je lunch. Of je kiest voor een broodje kaas of hummus, dat maakt verschil.’

Quizzen en filmpjes maken het programma speels en toegankelijk. Het programma moet leuk zijn, vooral ‘klikken’, zegt Celeste. ‘De druk op collega’s is groot. Ze doen zwaar en verantwoordelijk werk. Het programma mag vooral niet als een last voelen.’ Het programma volgen is daarom geen verplichting. Al is er voor fanatiekelingen die alle modules doorlopen wel een certificaat te behalen.

Team effort

Een brede samenwerking tussen klimaatpsychologen, educatiespecialisten en zorgprofessionals heeft het programma doen ontstaan. Een team effort dus. ‘Essentieel’, zegt Celeste. ‘Die diversiteit versterkte natuurlijk de inhoud, maar ook over publiciteit en het aanspreken van medewerkers is goed nagedacht.’ Behalve inhoudelijk belangrijk was de samenwerking ook gewoon heel erg leuk. Belangrijk, voor duurzaamheidscoördinatoren die zich soms wat roepend in de woestijn voelen. ‘Jezelf omringen met gelijkgestemden, dat geeft energie natuurlijk.’

Het aanspreken van medewerkers is een bottom-up strategie. Op lange termijn onvoldoende om andere Green Deal doelen, zoals het halveren van de co2 uitstoot in 2030 en klimaatneutrale zorg in 2050, te behalen. Dat erkent Celeste. ‘Je hebt bottom-up én top-down nodig om duurzaamheid in het DNA van onze organisatie te krijgen.’ In de ideale wereld vullen beide lagen elkaar aan? ‘Ja. Maar ik denk ook: als je een voedingsbodem wilt creëren bij mensen zelf, dan moet je medewerkers bewust aanspreken.’

Nieuw jaar: nieuw programma

In januari 2026 rolt Rivierduinen het programma uit, compleet met een communicatietoolkit. Door het jaar linken de programma-modules aan themadagen zoals de Afvalvrije Dag (30 maart), de Fiets-naar-je-Werkdag (21 mei) en de Warme-Truiendag (6 februari). Intensief samenwerken met de afdeling communicatie is echt noodzakelijk. ‘Het programma online knallen en dan maar hopen dat iedereen het oppakt? Dat is onvoldoende. Je moet jaarrond mensen stimuleren.’

De effecten van het programma worden gemeten via feedbackvragen, ingebouwd in het programma. Ook het aantal medewerkers dat modules afrondt gaat inzicht geven. Het bereiken van alle medewerkers is het streven, maar minstens zo belangrijk is het op gang brengen van gesprekken, als een sneeuwbal die gaat rollen. ‘Als jij uitdraagt dat duurzaamheid belangrijk is, bijvoorbeeld wanneer je een eigen koffiemok meeneemt, zien anderen dat ook. En wie weet inspireert dat collega’s jouw voorbeeld te volgen.’

Het programma past op iedere vorm van intranet of online leeromgeving. Dit maakt dat kleinere organisaties, zonder duurzaamheidscoördinatie, het programma ook kunnen aanbieden. ‘Maak duurzaamheid niet direct zo groot’ zegt Celeste. ‘Kleine acties hebben ook groot effect. Kijk wat jij op jouw afdeling kunt verbeteren.’ Voordat Rivierduinen met zijn verduurzamingsoperatie begon, waren teams al gestart. ‘Vegadagen en afval scheiden, in diverse teams gebeurde dat al. Mijn collega’s staan echt open voor duurzaamheid, ze willen zich alleen niet zomaar iets laten opleggen.’

OV-passen & groene gevels

Celeste streeft ernaar zichzelf overbodig te maken. Wanneer de organisatie duurzaamheid zo verankerd heeft in alle processen stapt ze met liefde over naar een andere werkgever. Voor het zo ver is blijven er wensen over. ‘Mag ik even hardop dromen? Met een ongelimiteerd budget zou ik alle collega’s een ov-pas geven. En dan werd circulariteit, bij iedere sloop, renovatie of nieuwbouw, de norm.’ De gevels van alle panden tot slot, zou Celeste vergroenen. ‘Ons hoofdkantoor ligt naast het Leids Centraal Station. Als je de trein uitstapt en dan zo’n enorme groene geveltuin ziet. Dat is toch fantastisch.

Foto's door: Sjoerd van der Hucht