Prikkelarm wonen buiten de stad in Den Bosch

6 juli 2026, Wonen, door: Jessica van Spengen, leestijd: 5 minuten

Per 1 juli is de Wet Versterking regie volkshuisvesting in werking getreden. Daarmee krijgen gemeenten meer mogelijkheden om te zorgen voor voldoende en passende woningen voor mensen die tussen wal en schip dreigen te vallen. Het initiatief voor langdurig verblijf in Den Bosch laat zien hoe belangrijk dat is: een eigen, prikkelarme woonplek biedt mensen met complexe psychische en sociale problemen rust, stabiliteit en nieuwe kansen op herstel.

Lees hieronder het verhaal van de bewoners. Zij benadrukken dat wonen niet alleen een dak boven je hoofd is, maar een essentiële voorwaarde voor herstel, participatie en maatschappelijke stabiliteit.

Van braakliggend terrein naar woonplek

Het begon allemaal met 22 splinternieuwe woonunits op een modderig, braakliggend terrein, tussen Den Bosch en Sint-Michielsgestel. Inmiddels ziet het er allemaal goed onderhouden uit. ‘Mede door de bewoners,’ zegt coördinator Mark Verkuijlen die er vanaf het begin bij betrokken is. ‘Het onderhoud doen de bewoners voor een groot deel zelf. En er zijn er bewoners die als dagbesteding meehielpen met het aanleggen van de groentetuin.’

Twee jaar geleden kregen de eerste mensen de sleutel. Alle huisjes hebben een woonkamer met keukenblok, een slaapkamer en doucheruimte. De mensen die er nu wonen, verbleven lang op straat. ‘Het zijn mensen waarbij het niet meer lukte om op een vaste plek te blijven wonen,’ zegt Verkuijlen. ‘Ze hebben te maken met verslavingen, psychiatrische problemen, een verstandelijke beperking en door hun gedrag veroorzaken ze overlast. Een deel van de bewoners was langdurig dakloos of heeft een verleden waarin er op straat geleefd werd en gebruik werd gemaakt van opvangplekken. We haalden ze bij de opening soms letterlijk van straat of uit de opvang. De bewoners vermeden ook zorg. ‘Op straat leefden ze van dag tot dag, van uur tot uur, van score naar score. We bieden ze hier een plek waar ze rust kunnen vinden en weer wat stabiliteit. In twee jaar tijd is dat al best goed gelukt.’

Een ontbrekend onderdeel in de keten

Het gaat niet om een willekeurige groep mensen, vertelt Wethouder Zorg, Pieter Paul Slikker. ‘We zagen al jarenlang dat in onze maatschappelijke opvang in Den Boscheen aantal mannen rondliepen die zorg nodig hadden maar die niet wilden accepteren. Ze zorgden voor veel overlast op straat en er was eigenlijk geen zorgaanbieder die deze personen nog wilde of kon helpen.’
De voorziening langdurig verblijf Den Bosch werd opgezet samen met de aanbieder van specialistische geestelijke gezondheidszorg in de regio: Reinier van Arkel. ‘We misten het sluitstuk van de keten: een voorziening voor langdurig verblijf, een prikkelarme locatie, waar de situatie van deze mensen kan stabiliseren tot licht verbeteren. En waar ze vooral tot rust kunnen komen.’

Minder overlast, meer stabiliteit

In de binnenstad is de situatie aanzienlijk verbeterd, zegt de wethouder. ‘De politie en hulpverleners zagen deze mensen meerdere keren per week. Nu ze een eigen woning hebben, komen ze misschien nog één keer per maand in de stad in beeld bij de politie. Dat maakt een groot verschil: het aantal meldingen van overlast nam flink af.’

De bewoners hebben geen vast werk, maar op het terrein is wel dagbesteding. ‘In wisselende samenstellingen doet een mooi aantal mee,’ zegt Verkuijlen. ‘Ze doen zelf onderhoud, bouwden een kippenren en legden een geitenweide aan. Het ziet er nu al veel verzorgder en beter uit dan toen we begonnen.’

Ruimte maken voor herstel

Niet iedereen was blij met de komst van deze voorziening in dit gebied. ‘We hebben heel wat avonden in zaaltjes van het buurtcentrum doorgebracht met 150 bewoners,’ zegt wethouder Slikker. ‘Dat waren stevige en indringende gesprekken, waarin omwonenden hun zorgen uitspraken. In overleg hebben we in de omgeving de verlichting aangepast en maakten afspraken over uren waarop kinderen naar school fietsen en langs het terrein komen.’ Het blijft lastig om het voor iedereen goed te doen,’ zegt Slikker. ‘Iedereen vindt dat deze mensen een plek verdienen om te kunnen wonen, maar liever niet te dicht in de buurt.’ Hij begrijpt de zorgen, maar gelooft ook in de voorziening zoals die er nu is. ‘Geef mensen een veilige plek om te wonen en de overlast wordt minder.

Als wethouders, bestuurders en zorgpartijen moet je je bekommeren, ook om de mensen die het het hardst nodig hebben. En durf de discussie met de samenleving aan te gaan. Kijken we als gemeente in zo’n gesprek naar onze schoenen of zetten we een stap vooruit? Dat laatste, wat mij betreft. Om vervolgens het eerlijke gesprek voortdurend met elkaar te blijven voeren.’ De meeste bewoners zijn redelijk stabiel op dit moment en blij dat ze een vaste plek hebben, zegt Mark Verkuijlen. ‘Dit is geen doelgroep die strooit met complimenten, ze komen vooral op de lijn als er iets niet goed is. Maar als iemand in het ziekenhuis wordt opgenomen en tegen de verpleegster zegt: ‘Ik wil graag naar huis,’ dan denk ik dat we op de goede weg zijn.’ Ook zien ze op het terrein af en toe weer familieleden. ‘De bewoners hebben vaak jaren geleden al met hun netwerk gebroken. Nu zien we toch weer vaker een moeder of een broer op bezoek komt. Dit is voor iedereen belangrijk, maar zeker voor deze groep.

We werken vanuit de presentie theorie, waarbij het voor ons gaat om het creëren van een plek waar bewoners mogen zijn wie ze zijn en waar wij de zorg op afstemmen. Er zijn dingen misgegaan, daar kunnen we niets aan veranderen. Maar als het netwerk om iemand heen weer wat herstelt, dan is dat heel mooi.’