Kwaliteit en passende zorg

Analyse op Financiën

Vanaf 2029 wordt er bezuinigd op de zorgverzekeringswet voor de toepassing van de passende zorg praktijken. Dit leidt tot een besparing oplopend van € 112 miljoen in 2029 naar € 548 miljoen vanaf 2035 zorgbreed. Er wordt tegelijk flink bezuinigd op het Zorginstituut.

De Nederlandse ggz werkt vanuit het IZA en AZWA constructief mee aan het implementeren en opschalen van passende ggz als norm. Maar of deze acties (ook bij andere zorgsectoren) exact tot de beoogde besparingen gaan leiden, is nog ongewis.

Passende zorg is zorg die aansluit bij wat iemand nodig heeft en aantoonbaar van waarde is. De zorg wordt samen met de patiënt bepaald en zo dicht mogelijk bij de leefomgeving georganiseerd. Waar mogelijk worden problemen voorkomen of buiten de specialistische zorg ondersteund, zodat specialistische ggz beschikbaar blijft voor mensen die deze nodig hebben. Passende zorg duurt niet langer en is niet zwaarder dan nodig.

Analyse op beleid

Passende zorg

Passende zorg, kwaliteitstransparantie en sterker systeemtoezicht worden meer met elkaar verbonden. Passende zorg wordt steeds meer vertaald naar wetgeving, contractering, pakketbeheer, richtlijnen en toezicht. Het kabinet spreekt de ambitie uit om passende zorg ‘altijd en overal’ de norm te maken. Daarbij wordt aangegeven dat passende zorg vraagt om veranderingen in richtlijnen, zorginkoop, organisatie van zorg en het handelen van beroepsgroepen.

Voor de verdere invoering van passende zorg wordt aangekondigd dat een wetsvoorstel met passende-zorgmaatregelen in 2027 aan de Tweede Kamer zal worden aangeboden. Ook wordt in 2027 in een periodieke rapportage onderzocht in hoeverre het zorgstelsel passende zorg mogelijk maakt (p.16, VWS-begroting).

Vergoeding

Het kabinet wil stoppen met de vergoeding van niet-gecontracteerde zorg, met inachtneming van de Europese patiëntenrichtlijn (VWS-begroting, p.14 - 16). In de begroting staat: ‘Alleen zorg met aantoonbare meerwaarde voor de patiënt komt nog in aanmerking voor vergoeding, en zorg zonder meerwaarde voor de patiënt wordt niet vergoed’.

Toegankelijkheid en kwaliteit

Het kabinet wil strengere eisen gaan stellen aan de voorwaarden, kwaliteit en actualiteit van beroepsrichtlijnen en kwaliteitsdocumenten. Het Zorginstituut krijgt daarbij een steviger rol bij de toetsing van beroepsrichtlijnen; de IGJ ziet toe op implementatie in de praktijk.

Tegelijkertijd staat er dat beroepsgroepen moeten vaststellen welke zorg passend is en welke niet. En zorgaanbieders en zorginkopers moeten regionaal keuzes maken over waar zorg wel en niet wordt geleverd. De zorgplicht van zorgverzekeraars wordt aangescherpt, waaronder op de beschikbaarheid van passende zorg in de toekomst (VWS, p. 14, 16).

Ons advies aan de politiek

De aangekondigde wet met maatregelen voor passende zorg in 2027 is potentieel een van de belangrijkste wetstrajecten voor de komende jaren voor de ggz-sector. Deze kan structurele gevolgen hebben voor kwaliteit, contractering, toezicht, pakketbeheer en zorgplicht.

De toelichting vermeldt niet hoe de besparing op passende zorg zich verhoudt tot de nog lopende implementatie van passende zorgmaatregelen en de aangekondigde wetgeving. Ook ontbreekt een sectorspecifieke uitsplitsing, waaronder voor de ggz. Vandaar onze eerdere passage over dat de effecten nog ongewis zijn.

Kwaliteit

De aangekondigde strengere eisen aan voorwaarden, kwaliteit en actualiteit van beroepsrichtlijnen en kwaliteitsdocumenten kunnen veel druk opleveren bij organisaties. Actualisatie vraagt veel capaciteit van beroepsverenigingen en veldpartijen. Het Zorginstituut Nederland (ZiNL) krijgt een steviger rol bij de toetsing, maar krijgt tegelijkertijd te maken met forse bezuinigingen. Dat lijkt in tegenspraak met elkaar.

Toegankelijkheid

Het kabinet stelt dat alleen zorg met aantoonbare meerwaarde voor de patiënt nog wordt vergoed. Daarmee lijkt het kabinet ervan uit te gaan dat niet-gecontracteerde zorg vaak geen passende zorg is. Dat hoeft niet zo te zijn. Ook is het de vraag hoe het kabinet dit wil uitvoeren. Het is daarom nog onduidelijk of artikel 13 wordt aangepast of geschrapt, of dat het kabinet deze afspraak uit het coalitieakkoord op een andere manier wil uitvoeren.

Ook is het nog niet duidelijk wie gaat bepalen welke zorg wel en niet passend is. Het kabinet wil het Zorginstituut Nederland een grotere rol geven bij passende zorg. Tegelijkertijd zouden beroepsgroepen moeten bepalen welke zorg passend is. Het is de vraag hoe deze twee rollen zich tot elkaar verhouden en of dit de ontwikkeling naar meer passende zorg versnelt of juist vertraagt.

Tot slot kunnen de strengere zorgplicht voor verzekeraars en de regionale keuzes over waar zorg wordt aangeboden gevolgen hebben voor de bereikbaarheid en beschikbaarheid van belangrijke ggz-functies. De Nederlandse ggz vindt het daarom belangrijk om de uitwerking hiervan goed te volgen en hierover met VWS mee te denken. Ook is het belangrijk om toekomstige wet- en regelgeving hierop goed te beoordelen.